Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy ddal ati i bori neu drwy glicio, “Parhau” byddwch yn cytuno i storio cwcis parti cyntaf a thrydydd partïon ar eich dyfais i wella’r broses o lywio’r safle, dadansoddi’r defnydd o’r safle, a chynorthwyo yn ein hymdrechion marchnata. Polisi cwcis.

Yn ôl Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 (fel y’i diwygiwyd) caiff llygon (rhywogaethau Soricidae) o bob math eu rhestru yn Atodiad 6. O’r herwydd, mae eu dal trwy ddefnyddio ambell ddull penodol yn drosedd. Pryfysorion yw llygon, a rhaid iddynt fwyta bob 3-4 awr. Gall eu dal mewn trapiau am amser maith arwain at farwolaeth nifer helaeth ohonynt, oni bai bod rhagofalon yn cael eu cymryd.
 
Ym marn Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC), er mwyn trapio llygon yn fwriadol trwy ddefnyddio trapiau heb eu haddasu dylid cael trwydded. Nid oes angen trwydded wrth ddefnyddio trapiau wedi’u haddasu, pan nad yw’n hi’n fwriad gennych i ddal llygon. Mae CNC yn rhoi trwyddedau at ddibenion gwyddonol ac addysgol, ac ar gyfer gwneud gwaith ymchwil neu waith cadwraeth, yn cynnwys modrwyo a marcio. Gweler yr adran ‘Ceisio am trwydded” ar ein gwefan i gael y ffurflen gais berthnasol. 

Trapiau wedi’u haddasu 

Os nad ydych angen dal llygon, mae modd drilio twll 13mm mewn diamedr ym mlwch nythu’r trap, er mwyn i’r llygon allu dianc. Dylid glynu wasier bres o amgylch y twll er mwyn atal cnofilod rhag cnoi ei ymyl. Dylid glynu’r wasier bres ar gorff y trap. Mae yna berygl bach y gallai anifeiliaid sy’n rhy fawr i ddianc drwy’r twll farw, ac wrth gwrs bydd modd i gnofilod bach neu ifanc, yn ogystal â llygon, ddianc.
 
Mewn ambell drap lle mae modd dal anifeiliaid yn fyw, gellir addasu sensitifrwydd y droedlath. Yn ymarferol, nid yw hyn yn ddigon i atal llygon rhag cael eu dal. Nid yw’n ymarferol addasu trapiau pydew. Os caiff trapiau pydew eu defnyddio i ddal llygon, dylid rhoi bwyd a gwellt gwely fel yr awgrymir isod. 

Trapiau heb eu haddasu – ffyrdd o ofalu am les llygon

Caiff trapiau sy’n dal anifeiliaid byw eu cynllunio, eu gosod a’u defnyddio er mwyn osgoi marwolaeth neu anaf. Dylid defnyddio blwch nythu gyda’r rhain a dylid rhoi gwellt gwely addas yn y nyth.  

  • Sut i osod y trapiau - Rhaid sicrahau bod  trapiau  yn  sefydlog a fod y siambr nythu mewn trapiau Longworth ar ogwydd er mwyn atal dŵr rhag llifo i’r gwellt gwely.
  • Bwyd - Gadewch digon o fwyd addas yn y trap. Larfâu neu chwilerod pryfed chwythu (rhywogaethau Calliphora) sydd orau. Defnyddiwch ddigon, gan roi 10g ymhob trap. Dylid rhoi bwyd newydd yn rheolaidd.
  • Gwellt gwely/gorchudd -  Gadewch wellt gwely sych (gwair glân yn ddelfrydol) yn y trap er mwyn ei inswleiddio.  Gorchuddiwch trapiau Longworth â llystyfiant neu ddeunyddiau eraill i insiwlediddio yn erbyn tymheredd eithafion. Dylid trapiau pydew gael ei orchuddio gyda bwrdd (mwy na diamedr y trap) wedi ei godi uwchben y ddaear ar gerrig i gadw'r glaw allan.
  • Archwilio trapiau - Archwiliwch y trap yn rheolaidd. Os caiff digon o fwyd a gwellt gwely eu gadael,  bydd archwilio’r trapiau bob 12 awr (gyda’r nos a ben bore)  yn iawn. Os nad oes modd gadael bwyd, mae’n debyg y bydd y llygon yn marw os cânt eu gadael am fwy na 3-4 awr. Mewn amgylchiadau o’r fath,  rhaid archwilio’r trapiau o leiaf bob pedair awr. Cofiwch y bydd archwilio’r trapiau’n rhy aml yn amharu ar y cynefin, a gall hyn effeithio ar lwyddiant y trapio. Os dewch ar draws llyg wedi marw, ceisiwch addasu faint o fwyd a gwellt gwely a roddwch yn y trapiau, neu ba mor aml rydych yn eu harchwilio. Os bydd y marwolaethau’n parhau er gwaethaf hyn, rhowch y gorau i drapio llygon a gofynnwch am gyngor. Peidiwch â thrapio pan fydd y tywydd yn oer neu’n boeth iawn, neu pan fydd tywydd o’r fath yn debygol o ddigwydd. Pan na fydd y trapiau’n cael eu defnyddio, peidiwch â gadael y drysau ar agor ac wedi’u cloi.
  • Trapiau pydew - Wrth ddefnyddio trapiau pydew ar gyfer creaduriaid di-asgwrn-cefn, yr unig ffordd mewn gwirionedd o sicrhau na fydd llygon yn marw’n ddamweiniol yw trwy archwilio’r trapiau’n aml. Pan na fydd trapiau pydew yn cael eu defnyddio, dylid rhoi caead ar eu pen. 

Gwybodaeth bellach: 

Llyfryn gan The Mammal Society, Live Trapping Small Mammals – A Practical Guide by J Gurnell and J R Flowerdew (2006). Ar gael gan The Mammal Society, 3 The Carronades, New Road, Southampton, SO14 0AA, ffôn 023 80237874, www.mammal.org.uk 

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.