Gwarchodfa Natur Genedlaethol Cwningar Merthyr Mawr, ger Pen-y-bont ar Ogwr

Hafan bywyd gwyllt gyda'r twyni tywod uchaf yng Nghrymu

Beth sydd yma

Mae’r safle hwn a’r llwybrau ar agor - ceir rhagor o fanylion ar y dudalen we hon.

 

Ystad Merthyr Mawr sy’n rheoli’r maes parcio a’r toiledau.

 

Diweddariad coronafeirws

 

Mae Llywodraeth Cymru yn gweithredu cyfnod atal byr (‘toriad tân’) cenedlaethol o ran y coronafeirws o 6pm ddydd Gwener 23 Hydref tan ddydd Llun 9 Tachwedd.

 

Mae cyfyngiadau’r cyfnod atal byr yn cymryd lle’r cyfyngiadau lleol a oedd mewn grym mewn rhai rhannau o'r wlad. Maent yn berthnasol i bawb sy'n byw neu'n teithio yng Nghymru.

 

Mae ein safleoedd a mwyafrif ein cyfleusterau ymwelwyr yn dal ar agor yn ystod y cyfnod atal hwn, ond cynghorir pobl i aros gartref ac ymweld â safleoedd yn yr ardal leol yn unig i wneud ymarfer corff.

 

Ymweld â'ch safle lleol yn ddiogel

 

Rydym wedi newid ychydig ar rai o’n llwybrau arferol er mwyn eich helpu i allu cadw at ymbellhau cymdeithasol - dilynwch arwyddion ar y safle.

 

Mae angen ichi wisgo masg wrth fynd i mewn i un o'n hadeiladau.

 

Gallwch gofrestru drwy ap y GIG wrth fynd i mewn i un o'n hadeiladau – sganio'r cod QR ar boster Covid-19 y GIG ar y safle.

 

Croeso

Wedi'i lleoli ar arfordir de Cymru, mae Gwarchodfa Natur Genedlaethol Twyni Merthyr Mawr yn gartref i'r twyn uchaf yng Nghymru, sy’n adnabyddus fel ‘The Big Dipper’.

Mae’r system dwyni’n unigryw o fewn Cymru, yn rhannol oherwydd pa mor helaeth ydyw – mae'n ymestyn i 840 o aceri (maint 340 o gaeau rygbi rhyngwladol!).

Mae Merthyr Mawr yn hafan ar gyfer bywyd gwyllt.

Mae tywod wedi setlo ar ben clogwyni carreg galch hynafol gan greu cynefin arbennig ar gyfer pryfed, ffyngau a phlanhigion.

Ceir hefyd glaswelltir, morfa heli, traeth a choetir o fewn y warchodfa.

Mae fflintiau o Oes y Cerrig, tomenni claddu a chrochenwaith o'r Oes Efydd, ffwrneisi o'r Oes Haearn, a theils Rhufeinig i gyd wedi cael eu darganfod yma.

Llwybrau cerdded

Mae'r holl lwybrau cerdded yn cynnwys cyfeirbwyntiau.

Llwybr y Trochwr Mawr (o faes parcio Tregantllo)

½ milltir/1 cilometr, anodd

Dringwch y twyn tywod uchaf yng Nghymru, sy’n adnabyddus yn lleol fel ‘The Big Dipper’, ac sydd yn dwyn sydd wedi ffurfio ar ben cefnen galchfaen.

Mwynhewch y golygfeydd gwych o'r brig ar ôl i chi ddringo i fyny dros y tywod meddal.

Llwybr y Traeth (o faes parcio Tregantllo)

2¼ milltir/3.7 cilomedr (yna ac yn ôl), cymedrol

Os ydych am gyrraedd y traeth yn uniongyrchol, croeswch y bont a dilynwch y cyfeirbwyntiau ar gyfer taith gerdded y traeth.

Ar hyd y ffordd, byddwch yn cael blas ar dwyni tywod Merthyr Mawr a'r amrywiaeth o fywyd gwyllt a chynefinoedd sydd ar y safle.

Llwybr y Grib (o faes parcio Drenewydd yn Notais)

2¼ milltir/3.5 cilometr, cymedrol

Mwynhewch y golygfeydd panoramig o'r gefnen galchfaen.

Mae'r daith hon yn dechrau tua 500 metr o faes parcio Drenewydd yn Notais, maes parcio preifat, talu ac arddangos, sydd ar ochr orllewinol y warchodfa. 

Llwybrau eraill

Yn ogystal â'n teithiau cerdded â chyfeirbwyntiau, mae hefyd nifer o lwybrau cyhoeddus sy'n troelli o amgylch y warchodfa a'r coetir.

Mae rhan o Lwybr Arfordir Cymru yn dilyn ymyl Twyni Merthyr Mawr.

Llwybrau marchogaeth

Mae tri llwybr marchogaeth o faes parcio Tregantllo drwy'r twyni.

Mae'r llwybrau hyn wedi’u cyfeirbwyntio â symbolau ceffylau ac yn amrywio mewn hyd o ddwy filltir a hanner (3.8 cilometr) i bedair milltir a hanner (7.4 cilometr).

Mae cyfanswm o naw milltir (15.4 cilometr) o lwybrau.

Gall faniau ceffylau barcio ym maes parcio Tregantllo, sy'n faes parcio talu ac arddangos.

Noder: Rhaid i chi feddu ar drwydded i ddefnyddio'r llwybrau hyn. Mae trwyddedau ar gael o Swyddfa Ystad Merthyr Mawr, CF32 0LR; ffôn: 01656 662413.

Uchafbwyntiau tymhorol

Yn dibynnu ar ba bryd rydych yn mynd yno, rydych yn debygol o weld gwahanol fathau o fywyd gwyllt.

Darllenwch fwy i ddarganfod beth allech chi ei weld yma yn ystod y tymhorau gwahanol.

Blodau gwyllt a ffyngau

Mae blodau’n rhoi lliw i'r twyni drwy gydol y flwyddyn mewn olyniaeth o liwiau porffor, melyn a glas.

Yn ystod y gwanwyn, ceir fioledau a blodau trilliw, ac mae’r rhain yn cael eu dilyn gan degeirianau yn yr haf.

Mae amrywiaeth eang o ffyngau yn dod i'r wyneb yn yr hydref, ochr yn ochr â blodau megis troellig yr hydref a chrwynllys yr hydref.

Pryfed

Mae'r cyfuniad o leoliad cymharol gynnes a heulog, llawer o neithdar o flodau gwyllt, a phriddoedd tywodlyd sy'n hawdd cloddio ynddynt yn creu cartref delfrydol ar gyfer amrywiaeth eang o bryfed.

Chwiliwch am deigrod y benfelen, gyda’u ‘clogynnau’ coch trawiadol, o fis Mai ymlaen, ac, yn hwyrach yn y flwyddyn, bwrnedau chwe smotyn – gwyfyn sydd yr un mor drawiadol ac sydd â lliwiau tebyg.

Mae gloÿnnod byw yn cynnwys gwibwyr brith a gwibwyr llwyd, brithegion gwyrdd, gweirloynod bach y waun, a gleision cyffredin a gleision bach.

Ymlusgiaid

Mae'r amodau cynnes sy'n cael eu cynnig gan y twyni tywod yn darparu amodau delfrydol ar gyfer nifer o ymlusgiaid, gan gynnwys gwiberod, madfallod cyffredin, nadroedd y gwair a nadroedd defaid.

Gwarchodfa Natur Genedlaethol

Gwarchodfa Natur Genedlaethol yw Twyni Merthyr Mawr.

Mae Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol yn lleoedd sydd â rhai o'r enghreifftiau gorau o gynefinoedd bywyd gwyllt a nodweddion daearegol.

Mae mwy na 70 o Warchodfeydd Natur Cenedlaethol yng Nghymru.

Dysgwch fwy am Warchodfeydd Natur Cenedlaethol. 

Cyfleusterau ymwelwyr

Mae'r maes parcio a'r toiledau yma yn cael eu rheoli gan Ystâd Merthyr Mawr.

Cau llwybrau a dargyfeiriadau

  • Weithiau bydd angen i ni gau neu ddargyfeirio llwybrau er eich diogelwch wrth i ni ymgymryd â gwaith cynnal a chadw neu weithredoedd eraill
  • O bryd i'w gilydd, mae'n bosibl y bydd angen i ni gau safle mewn tywydd eithafol megis gwyntoedd uchel neu eira ac iâ oherwydd y perygl y caiff ymwelwyr neu staff eu hanafu
  • Gofynnwn i chi ddilyn unrhyw gyfarwyddiadau bob amser pan fyddwch ar y safle a sicrhau eich bod chi'n dilyn unrhyw arwyddion dargyfeirio dros dro sydd ar waith

Sut i gyrraedd yma

Lleoliad

Y prif faes parcio ar gyfer Merthyr Mawr yw maes parcio Tregantllo. Mae hwnnw bedair milltir o Ben-y-bont ar Ogwr.

Mae'r maes parcio hwn yn eiddo i Ystad Merthyr Mawr ac yn cael ei reoli ganddi.

Mae’r safle hwn yn Sir Pen-y-bont ar Ogwr.

Codir tâl ar gyfer parcio.

Cyfarwyddiadau

O Ben-y-bont ar Ogwr, cymerwch y B4265 i Gastell Tregantllo a Thwyni Merthyr Mawr.

Wrth y cylchfan, cymerwch y drydedd allanfa ac ymunwch â'r A48.

Trowch i'r chwith pan fyddwch yn cyrraedd Heol Merthyr Mawr.

Dilynwch yr heol hon nes i chi gyrraedd Castell Tregantllo a'r maes parcio.

Map Arolwg Ordnans

Mae Merthyr Mawr ar fap Arolwg Ordnans (AR) 151.

Y cyfeirnod grid OS ar gyfer maes parcio Tregantllo yw SS 871 772.

Trafnidiaeth gyhoeddus

Mae’r orsaf drenau gyfagos ym Mhen-y-bont ar Ogwr.

Mae gwasanaeth bysys o orsaf fysiau Pen-y-bont ar Ogwr i bentref Drenewydd yn Notais ar ochr orllewinol y warchodfa.

Am fwy o fanylion ynghylch trafnidiaeth gyhoeddus, ewch i www.cymraeg.traveline.cymru

Manylion cyswllt

Ffôn: 0300 065 3000

E-bost: ymholiadau@cyfoethnaturiolcymru.gov.uk

Lawrlwythiadau

Lawrlwythiadau dogfennau cysylltiedig

Archwilio mwy