CNC yn annog pobl i baratoi ar gyfer y gaeaf

graffic o diferion dwr

Gyda'r gaeaf yn prysur agosáu mae Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) yn annog pobl i weithredu nawr i sicrhau eu bod yn barod i ddelio â'r potensial ar gyfer y tywydd newidiol a heriol y gallai'r tymor ei gyflwyno.

Cyrhaeddodd y glawiad uchaf erioed a llifoedd afonydd yn sgil Stormydd Ciara, Dennis a Jorge ym mis Chwefror yn dilyn gaeaf eithriadol o wlyb ac arweiniodd at y llifogydd mwyaf difrifol ac eang a welwyd yng Nghymru ers 1979.

A chyda'r argyfwng hinsawdd yn dod â thymheredd mwy eithafol, mwy o law a mwy o berygl llifogydd, mae'n bwysicach nag erioed o'r blaen bod pobl yn deall ac yn paratoi ar gyfer yr amrywiaeth o heriau y gall tywydd y gaeaf eu cynnig.

Mae amddiffynfeydd CNC rhag llifogydd yn helpu i ddiogelu 73,000 eiddo ledled Cymru. Ond gall unigolion a chymunedau hefyd chwarae rhan bwysig o ran lleihau effaith llifogydd drwy fod yn ymwybodol o beryglon llifogydd a’u heffeithiau posibl a thrwy fod yn barod i weithredu os a phan fydd llifogydd yn digwydd.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn annog pobl i gymryd rhai camau syml i helpu i chwarae eu rhan yn yr ymdrechion paratoi:

  • Darganfyddwch a ydych mewn perygl o lifogydd - Mae mapiau llifogydd ar-lein CNC yn dangos a yw eich ardal mewn perygl o lifogydd o afonydd, y môr, cronfeydd dŵr neu o ddŵr wyneb a chyrsiau dŵr bach: Ar gyfer yr eiddo hynny sydd mewn perygl, mae'r wefan hefyd yn darparu gwybodaeth am y camau ymarferol y gall teuluoedd a busnesau eu cymryd i leihau effaith llifogydd.
  • Cofrestrwch ar gyfer rhybuddion llifogydd - Mewn llawer o ardaloedd lle mae perygl llifogydd, gallwch gofrestru ar gyfer gwasanaeth rhybuddio am lifogydd am ddim er mwyn cael neges awtomataidd pan fydd rhybudd llifogydd neu rybudd llifogydd difrifol wedi'i gyhoeddi yn eich ardal. 
  • Crëwch gynllun llifogydd - Mae templed ar gael ar wefan CNC sy'n nodi'r camau brys y bydd angen i bobl eu cymryd yn ystod llifogydd. Mae cynllun llifogydd yn casglu gwybodaeth bwysig fel lleoliad prif ardaloedd nwy/dŵr, rhifau cyswllt allweddol a rhestr o gamau gweithredu ar unwaith i leihau effaith llifogydd.
  • Paratowch becyn llifogydd - Byddwch yn barod am lifogydd gyda phecyn wedi'i baratoi ymlaen llaw sy'n cynnwys eitemau hanfodol fel copïau o ddogfennau yswiriant, pecyn cymorth cyntaf, meddyginiaeth bresgripsiwn, cyflenwadau anifeiliaid anwes neu fabanod, tortsh a dillad cynnes, gwrth-ddŵr.
  • Oes yswiriant gennych chi? Gwiriwch os oes gennych ddarpariad iawn ar gyfer yswiriant llifogydd fel rhan o'ch sicrwydd yswiriant.  
  • Pwy sy'n delio gyda llifogydd?  Mae rhaglen Rheoli Perygl Llifogydd ac Erydu Arfordirol: Datblygu Strategaeth Genedlaethol i Gymru yn dod â nifer o gyrff at ei gilydd o led Cymru, i gydweithio ar arbed a rheoli llifogydd, drwy gynllunio a monitro.
  • Gallwch hefyd gael help a chyngor drwy ffonio Floodline ar 0345 988 1188

Dywedodd Jeremy Parr, Pennaeth Rheoli Perygl Llifogydd Cyfoeth Naturiol Cymru:

"Mae hon eisoes wedi bod yn flwyddyn o lifogydd sy'n torri record yng Nghymru, ac yn anffodus mae llawer o deuluoedd a busnesau yn dal i geisio ail sefydlu eu hunain yn dilyn y llifogydd eithriadol a achoswyd gan stormydd Ciara, Dennis a Jorge fis Chwefror diwethaf.

"Wrth i'n hinsawdd newid, rydym yn disgwyl i'r mathau hyn o ddigwyddiadau ddod yn amlach. Ac er bod ein timau'n cymryd camau i sicrhau bod ein hafonydd yn rhydd o sbwriel ac yn gwirio ein hamddiffynfeydd rhag llifogydd, rydym angen i bobl a chymunedau wneud eu rhan hefyd.

"Deall eich perygl o lifogydd yw'r cam cyntaf. Mae pandemig y coronafeirws wedi golygu bod mwy o bobl yn treulio mwy o amser gartref, a mannau gwaith neu hamdden yn cau eu drysau am gyfnodau hir. Os gwelwch fod eich eiddo mewn perygl o lifogydd, mae cyfoeth o wybodaeth, cyngor a gwasanaethau ar gael ar ein gwefan."

"Fyddwn ni byth yn gallu atal pob achos o lifogydd, felly mae'n bwysig bod y rhai sydd mewn perygl yn deall pa gamau bach y gallant eu cymryd i helpu i amddiffyn eu hunain, eu teuluoedd a'u heiddo'r gaeaf hwn."

Bydd tymheredd sy’n plymio yn y gaeaf hefyd yn golygu nad glaw fydd yr unig elfen i'n herio'r gaeaf hwn.

Cyn y cyfnod oer cyntaf, mae CNC hefyd yn gofyn i bobl sy'n defnyddio olew gwresogi i gynhesu eu cartrefi i wneud yn siŵr nad yw eu tanciau a'u pibellau yn gollwng er mwyn osgoi achosion o lygredd.

Gall olew sy'n dianc o bibellau wedi cracio a thanciau wedi'u difrodi fod yn hynod niweidiol i'r amgylchedd, yn ogystal â bod yn gostus iawn i'r preswylydd.

Gall pobl roi gwybod am ollyngiad olew drwy gysylltu â llinell gymorth digwyddiadau Cyfoeth Naturiol Cymru ar 03000 65 3000.

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru