Cwcis ar ein gwefan

Mae gwefan Cyfoeth Naturiol Cymru yn defnyddio cwcis. Drwy ddal ati i bori neu drwy glicio, “Parhau” byddwch yn cytuno i storio cwcis parti cyntaf a thrydydd partïon ar eich dyfais i wella’r broses o lywio’r safle, dadansoddi’r defnydd o’r safle, a chynorthwyo yn ein hymdrechion marchnata. Polisi cwcis.

Justin Lyons - Senior Reserve Manager at Dyfi Ynyslas

Bob mis, mae ein timau’n ysgrifennu blog am y mannau arbennig y maent yn edrych ar eu hôl. Yma, mae Justin Lyons, Uwch Reolwr Gwarchodfa Dyfi Ynyslas, yn sôn am y tegeirian godidog sy’n goleuo’r twyni tywod bob haf. . .

Mae nifer o dwyni tywod ar hyd 2,750 kilometr arfordir Cymru. Mae’r mwyafrif ohonynt wedi eu diogelu am eu bod yn gartrefi i blanhigion ac anifeiliaid prin ac mae llawer ohonynt yn Warchodfeydd Natur Cenedlaethol sy’n cael eu rheoli gennym ni yn CNC.

O Ferthyr Mawr ac Oxwich yn Ne Cymru i Niwbwrch, Morfa Harlech a Dyffryn yn y Gogledd.

Yng nghanolbarth Cymru, mae gennym dwyni tywod Ynyslas sydd wrth geg aber afon Dyfi. Mae’r twyni’n rhan o warchodfa mwy; Gwarchodfa Natur Genedlaethol Dyfi sy’n cynnwys ehangder aber afon Dyfi a chorstir uwch bendigedig Cors Fochno.

Fy hoff amseroedd i weld y blodau yn y twyni tywod yw misoedd Mehefin a Gorffennaf a’r lleoedd gorau i’w gweld yw yn llaciau’r twyni.

Dyma’r ardaloedd isel, gwastad rhwng ochrau’r twyni. Byddant yn aml yn gorlifo yn ystod misoedd y gaeaf ac yn aml yn llaith yn ystod misoedd yr haf.

Mae’r amrywiaeth eang o blanhigion y gellir dod o hyd iddynt yn llaciau’r twyni wir yn anhygoel

Nid oes angen i chi edrych yn galed amdanynt yn ystod yr haf – gall y tegeirian fod yn doreithiog ac iddo amrywiaeth anhygoel o orchidsrywogaethau.

O’r 12 rhywogaeth o degeirian yn Ynyslas, gellir dod o hyd i 8 ohonynt yn llaciau’r twyni.

Mae’r mwyafrif ohonynt yn wahanol rywogaethau o degeirian-y-gors a gallant amrywio o’r math bychan, tegeirian-y-gors cynnar sydd i’w weld mewn twyni tywod (dyma fy ffefryn a byddant weithiau mewn môr o bys-y-ceirw melyn), i amrywiaethau mwy a gwydn tegeirian-y-gors gogleddol a deheuol.

Gall adnabod tegeirian-y-gors fod yn heriol, yn enwedig gan y byddant yn aml yn ffurfio hybridiau a bydd hyd yn oed yr arbenigwyr weithiau yn crafu eu pennau!

Erbyn diwedd Mehefin, cyn i degeirian-y-gors orffen blodeuo, bydd rhywogaeth arall o degeirian, sef caldrist y gors yn blodeuo yn ardaloedd llaith llaciau’r twyni.

Mae llaciau’r twyni, fel holl gynefinoedd y twyni tywod yn newid dros gyfnod o amser

Maent yn cael eu creu i ddechrau gan symudiad y tywod a’r môr, a bach iawn o lystyfiant sydd i ddechrau.

Gyda threigl amser, maent yn newid i lastir llaith ac yn olaf un i brysgwydd isel a choetiroedd.

Yn ystod cyfnod cynnar eu creu, pan oedd bach iawn o lystyfiant neu lle cafodd y llystyfiant ei wasgu gan bori neu o dan draed, roedd y llaciau’n gartref i rywogaethau arbenigol a phrin o fwswgl a phlanhigion a edrychai fel mwswgl.petalwort

Nid ydynt yn edrych yr un mor ysblennydd â’r tegeirian ond gall un rhywogaeth, llysiau’r afu petalog, edrych yn drawiadol o dan chwyddwydr – fel letysen fechan!

Llwyn nodweddiadol arall sy’n byw yn y llaciau llaith yw’r gorhelygen, sy’n tyfu’n isel. Mae ganddi goesyn coch unigryw a nifer o gynffonnau ŵyn bach yn y gwanwyn.

Yma yn Ynyslas, mae’r cynffonnau ŵyn bach yn ffynhonnell angenrheidiol o baill ar gyfer gwenynen durio’r gwanwyn prin sy’n rhywogaeth y medrwch ddod ar ei thraws yn bennaf mewn twyni ar arfordir gorllewinol y DU. 

Mae’r amrywiaeth eang o blanhigion sy’n blodeuo y gellir dod o hyd iddynt ar laciau’r twyni yn bwysig ar gyfer amrywiaeth eang o infertebratau. Rhywogaethau cyffredin yr ydych yn debygol o’u gweld pan fydd yr haul yn gwenu yw’r glesyn cyffredin a’r hen wrach, gwyfyn sy’n hedfan yn ystod y dydd.

Er mwyn amddiffyn nifer o’r rhywogaethau prin hyn, mae’n rhaid i’r llaciau gael eu cadw ar agor ac yn rhydd o ddatblygiad gormod o brysgwydd.

Rydym yn gwneud hyn drwy ddefnyddio amrywiaeth o dechnegau rheoli gan gynnwys torri’r glaswellt yn hwyr yn yr haf  a pheth torri a phori gan ddefaid Mynydd Cymreig (a ddarperir gan ffermwr lleol) yn yr hydref a’r gaeaf.

Ac yn awr, yn ystod misoedd yr haf rydym yn cael ein gwobrwyo gan flodau’r llaciau ym mis Mehefin.

Haf o ddigwyddiadau ar lan y môr

Bob haf, rydym yn cynnal digwyddiadau a gweithgareddau yn y warchodfa er mwyn cynorthwyo pobl o bob oed i fynd y tu allan i archwilio’r lle arbennig hwn yr ydym ni mor falch i fod yn edrych ar ei ôl. Gobeithiwn y bydd y gweithgareddau hyn yn ysbrydoli’n hymwelwyr ac yn ein cynorthwyo i ddiogelu lleoedd fel hyn ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.

Ymunwch â ni yn y warchodfa er mwyn dysgu am ein tegeirian bendigedig, canfyddwch hanes cyfrinachol y gors neu dysgwch sut i adnabod adar a mamaliaid yr arfordir.

Gallwch hefyd ddysgu am amrywiaeth syfrdanol cregyn y môr y gellir dod o hyd iddynt yma ac wrth gwrs, gystadlu yn y gystadleuaeth adeiladu cestyll tywod blynyddol.

Gellir dod o hyd i restr lawn o ddigwyddiadau ar ein tudalen ddigwyddiadau, ar dudalen Canolfan Ymwelwyr Dyfi Ynyslas ar Facebook neu ar @DyfiWardens ar Twitter.

Archwilio mwy

Cofrestru ar gyfer cylchlythyr

Cofrestru i dderbyn diweddariadau misol gan Cyfoeth Naturiol Cymru

Oes rhywbeth o’i le gyda’r dudalen hon? Rhowch eich adborth.